.

مشهد

مشهد، پایتخت معنوی و کلان‌شهری در شمال شرقی ایران و مرکز استان خراسان رضوی است. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ این شهر با ۲٬۴۱۰٬۸۰۰ نفر جمعیت، دومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران است.

1391/12/6 يكشنبه

 این شهر به واسطه‌ی وجود حرم علی بن موسی‌الرضا(ع) ، هشتمین امام مذهب شیعه، سالانه پذیرای بیش از ۳۲ میلیون زائر از داخل و بیش از یک میلیون زائر از خارج از کشور است. مشهد تنها در فصل تابستان سال ۱۳۸۹ پذیرای بیش از ۱۳ میلیون زائر بود. آمار نشان می‌دهد وجود حرم مطهر امام رضا(ع) در مشهد موجب شده که به طور میانگین هر ایرانی، هر سه سال یک‌بار به مشهد سفر کند.

جفرافیای طبیعی
شهر مشهد با ۲۰۴ کیلومتر مربع مساحت، در شمال شرق ایران و در طول جغرافیایی ۵۹ درجه و ۱۵ دقیقه تا ۶۰ درجه و ۳۶ دقیقه و عرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۸ دقیقه و در حوضه‌ی آبریز کشف رود، بین رشته‌کوه‌های بینالود و هزارمسجد واقع شده است. ارتفاع شهر از سطح دریا ۹۸۵ متر و فاصله‌ی آن از تهران ۹۶۶ کیلومتر است.

نام مشهد
مشهد واژه‌ای عربی و اسم مکان است و در لغت به معنی محل دیدار، جای دیدنی و زیارتگاه آمده است. اما در میان عموم مردم به معنی محل شهادت شناخته می‌شود. معانی مشهد از این قرار است: مقبره، تربت، قبر، روضه، محل شهادت، مدفن شهید، محل حضور مردم، جای حاضر آمدن.
واژه‌ی مشهد به معنی شهود، حضور و شهادت‌گاه است و به این معانی به واژه‌ی «مشاهد» جمع بسته می‌شود. واژگان «مشهد» و «مشاهد» در عرف و اصطلاح سده‌ی ۳ ه.ق، بر قبور ائمه و اولیاء و رجال اطلاق می‌شده است، چنان‌که در آن زمان، مشهد مرغاب در فارس، و مشهد میهنه (آرامگاه ابوسعید ابوالخیر) و مشهد توس یا مشهد رضوی در خراسان، وجود داشته است.
علی بن موسی الرضا(ع) پس از شهادت به دست مأمون عباسی در سال ۲۰۲ ه.ق، در آرامگاه هارونی سناباد به خاک سپرده شد. از آن پس «سناباد نوغان» به نام «مشهدالرضا» خوانده شد و به مرور زمان بر پهنه‌ی آن، به ویژه در زمان شاه تهماسب صفوی افزوده گشته و مردم توس به مشهد کوچ داده شدند و به مرور زمان نام مشهد بر این شهر ماندگار شد.
گفتنی است که نام مشهد اولین بار توسط سلطان محمود غزنوی به این شهر داده شد.

پیشینه
حوضه‌ی رودخانه‌ی کشف‌رود که شهر مشهد در آن قرار دارد، به خاطر شرایط مناسب طبیعی، از پیش از اسلام به عنوان یکی از مناطق مورد توجه برای سکونت در خراسان به حساب می‌آمده است. این منطقه ابتدا مسکن اقوام آریایی بود. در نزدیکی شهر فعلی مشهد شهری به نام توس وجود داشته است. در اسطوره‌های ایرانی بنای اصلی شهر توس را به جمشید و تجدید بنای آن را به توس، پهلوان و سپهسالار کیانی نسبت می‌دهند. از تاریخ این شهر در قبل از اسلام، جز افسانه‌ای چند، آگاهی چندانی در دست نیست. ولی با توجه به اسناد موجود، می‌توان حدس زد که این شهر در اواخر حکومت ساسانیان، یکی از مرزداری‌های سر راه گرگان و نیشابور به مرو و بلخ، و از ولایت‌های مشهور در خراسان بزرگ بوده است.
توس در زمان خلافت عثمان به‌طور کامل توسط اعراب فتح شد. در دوره‌ی اسلامی این منطقه بخشی از ولایت توس به مرکزیت شهر تابران بود که آبادی‌های سناباد و نوغان که بخشی از مشهد کنونی هستند را نیز در بر می‌گرفت. پس از حمله‌ی مغولان، مردم شهر ویران شده‌ی توس به مشهد مهاجرت کردند و شهر گسترش پیدا کرد. مشهد در زمان حکومت نادرشاه افشار به عنوان پایتخت ایران انتخاب شد.

دیدنی‌ها
به غیر از وجود بارگاه مطهر رضوی که اصلی‌ترین منبع جذب زائر و گردشگر به شهر مقدس مشهد می‌باشد از دیدنی‌های شهر مشهد و اطراف آن می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود:
از سناباد و توس قدیم آثار تاریخی زیادی بر جای نمانده و پیشینه‌ی بیشتر آثار تاریخی در این شهر به پس از قرن هشتم هجری می‌رسد. از آن‌جمله می‌توان به مسجد گوهرشاد، میل اخنگان، مسجد هفتاد و دو تن، گنبد خشتی و مصلی طرق اشاره کرد.
از شهر تاریخی توس بناهایی مانند گنبد هارونیه برجا مانده است.چهار طاقی بازه‌هور نیز از قدیمی‌ترین بناهای موجود در محدوده‌ی شهر است که زمان ساخته شدنش را قرن سوم میلادی تخمین می‌زنند. آرامگاه نادرشاه، آرامگاه فردوسی و نیز مدارسی چون عباسقلی خان از دیگر آثار تاریخی موجود در شهر است.
از دیگر مراکز دیدنی و تفریحی شهر مشهد می‌توان به موزه‌های آستان قدس رضوی (که خود شامل چندین موزه است)، مجتمع تجاری پروما، بازار رضا(ع)، بازار بین‌المللی، بازار خیام، مجتمع آلتون، مجتمع تجاری الماس شرق و مجتمع تجاری وصال اشاره کرد.
از مجموعه پارک‌ها و پارک‌های شادی می‌توان به پارک کوهسنگی، پارک و شهربازی ملت، کوهستان پارک شادی، باغ وحش و پارک جنگلی وکیل‌آباد، مجموعه سرزمین موج‌های آبی به عنوان بزرگ‌ترین پارک آبی سرپوشیده‌ی آسیا و همچنین مجموعه‌ی بزرگ پارک موضوعی سپاد اشاره کرد.
ییلاقات اطراف مشهد، به ویژه شاندیز و طرقبه، زشک، نغندر، جاغرق، منطقه ییلاقی خور(قزلق) و منطقه ییلاقی سررود در شمال غربی مشهد، چالیدره، پارک جنگلی وکیل‌آباد، بوستان ملت، آبشار اخلمد و کنگ(ماسوله‌ای کوچک)، آبشار ارتکند، پارک جنگلی نه دره در دو کیلومتری جنوب مشهد، بازار بعثت طرقبه، منطقه دیدنی فریزی، سد ارداک، هفت حوض، چشمه گیلاس و چشمه گراب از جمله مکان‌های تفریحی مورد توجه گردشگران هستند.

اقتصاد
اقتصاد مشهد بیشتر بر روی زعفران، زرشک، نبات، آجیل، خشکبار و همچنین چرم صنعتی(به صورت زینتی) و صنعت فرش قرار دارد. از طرفی مشهد دومین قطب تولید خودرو در ایران است. به علاوه نباید از درآمد ناشی از زائران حرم رضوی و توریست‌ها غافل شد.
از دیگر محصولات مهم کشاورزی مشهد غلات، چغندر قند و محصولات جالیزی می‌باشد.
از صنایع موجود در مشهد می‌توان به صنایع غذایی، پوشاک، چرم، تولید مصالح ساختمانی، صنایع فلزی و صنایع دستی نیز اشاره کرد که از این میان حدود ۴۰ درصد صنایع مشهد متعلق به صنایع غذایی، صنایع فلزی و صنایع دستی است.

جمعیت‌شناسی
شهر مشهد، در سده‌ی اخیر از رشد جمعیت بالایی برخوردار بوده است. در نخستین سرشماری رسمی ایران که در سال ۱۳۳۵ انجام گرفت، این شهر، با ۲۴۱،۹۸۹ نفر جمعیت پس از شهرهای تهران، تبریز و اصفهان، چهارمین شهر پرجمعیت ایران بود. در سرشماری بعدی و در سال ۱۳۴۵، این شهر پس از تهران و اصفهان، جایگاه سوم را در بین شهرهای ایران داشت. در سرشماری سال ۱۳۵۵، مشهد، پس از تهران، دومین شهر پرجمعیت ایران بود و تا آخرین سرشماری در سال ۱۳۸۵، همین جایگاه را داشته است.
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت شهر مشهد در این سال، بالغ بر۲٬۴۱۰٬۸۰۰ نفر بوده است. براساس آخرین برآوردها جمعیت مشهد بیش از 3 میلیون نفر است.

 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
مطالب مرتبط
مشهد شهر زیارتی است و نباید به شهر توریستی تبدیل شود
برنامه‌های پیشنهادی آستان قدس رضوی برای «مشهد ۲۰۱۷»
آن ‌هـا دلشان را برای آقا باخته ‌اند
نقشه شهر مشهد، رتبه نخست کشوری را داراست
فراگیری علم و ادب زیر چتر خورشید هشتم
پربازدیدترین ها آخرین مطالب
.گزارش روز
.گفت و گوی روز
.
.

.All rights reserved by Astan Quds Razavi

تمام حقوق این وبگاه متعلق به آستان قدس رضوی است.