تلفن تماس: 204-8541011-0511

موسسه دارویی آستان قدس رضوی

درمان و کنترل لیشمانیوز جلدی
بیماری لیشمانیوز یکی از شش بیماری مهم گرمسیری است که سازمان بهداشت جهانی مطالعه و انجام تحقیقات درباره جنبه های مختلف آن را توصیه و مورد حمایت قرار داده است....

درمان و کنترل لیشمانیوز جلدی



بیماری لیشمانیوز یکی از شش بیماری مهم گرمسیری است که سازمان بهداشت جهانی مطالعه و انجام تحقیقات درباره جنبه های مختلف آن را توصیه و مورد حمایت قرار داده است. عامل بیماری تک یاخته داخل سلولی از خانواده Trypanosomatidae و جنس Leishmania می باشد و سبب بیماریها ی مشترک انسان و حیوان) زئونوزها ( می شود. لیشمانیوز هم اکنون در 88 بصورت اندمیک وجود دارد و درمجموع 350 میلیون نفر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند از این تعداد 22 کشور در دنیای جدید و 66 کشور موجود در دنیای قدیم که 16 کشور آن توسعه یافته و 72 کشور در حال توسعه هستند. در مجموع 14 میلیون نفر به این بیماری مبتلا می باشند و سالانه بین2-5/1میلیون مورد جد ید لیشمانیوز در دنیا رخ می دهد. 90 درصد موارد لیشمانیوز جلدی از 7 کشورافغانستان، الجزایر، برز یل، پرو، ا یران، عربستان سعودی و سوریه گزارش شده است. لیشمانیوز بیماری مزمنی است که معمولاً پس از یک دوره‌ی 4 تا 12 ماهه خود به خود بهبود می‌یابد و به علت بهبود خود به خود بیماری ارزیابی اثر داروهایی که برای درمان آن تجویز می‌شوند، چندان آسان نیست. اثر دارو بستگی به مرحله و زمانی از بیماری دارد که بیمار تحت مداوا قرار می‌گیرد. هرگاه بیماری به مرحله‌ی نهایی رسیده و به علت مکانیزم مصونیت، که خود به خود در حال تکوین است، تحت کنترل درآمده باشد مصرف یا عدم مصرف دارو اثر چندانی در بهبود بیماری نخواهد داشت. به علاوه دوره‌ی بیماری در یک بیمار ممکن است کمتر از 6 ماه و دیگری بیش از یک سال باشد، در این موارد نیز ارزیابی اثر دارو امری است مشکل در حال حاضر برای درمان این بیماری از روش‌های زیر استفاده می‌شود:

ـ تجویز داروهای شیمیایی[1] (شیمیوتراپی)؛

ـ استفاده از روش‌های فیزیکی و درمان جراحی.

1-تجویز داروهای شیمیایی

داروهای شیمیایی که برای درمان لیشمانیوز پوستی به کار رفته‌اند و امروزه نیز تجویز می‌شوند شامل داروهای مختلفی است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از ترکیب‌های آنتی‌موان (پنج ظرفیتی و سه ظرفیتی) داروهای ضد مالاریا، امتین،[2] مترونیدازول[3] و آنتی‌بیوتیک‌ها.

 الف- ترکیب‌های آنتی‌موان پنج ظرفیتی و سه ظرفیتی- از ترکیب‌های پنج ظرفیتی و سه ظرفیتی آنتی‌موان، متیل گلوکامین آنتی مونات یا گلوکانتیم،[4] پنتوستام[5] و فوادین[6] در درمان لیشمانیوز پوستی تجویز می‌شوند.

گلوکانتیم- این دارو که از ترکیب‌های پنج ظرفیتی آنتی‌موان است، یکی از متداول‌ترین داروهایی است که امروزه جهت درمان لیشمانیوز پوستی در ایران و سایر نقاط دنیا از آن استفاده می‌شود. به استناد یکی از گزارش‌ها (2) پس از مصرف این دارو بهبودی تا میزان 94 درصد بیماران بوده است. گلوکانتیم به صورت آمپول‌های 5 میلی‌متر و محتوی 5/1 گرم ماده‌ی مؤثر است. تزریق 1 تا 2 میلی‌لیتر (با توجه به اندازه‌ی زخم) از داروی فوق در داخل ضایعه، یک بار در هفته، برای مدت 7 تا 10 هفته می‌تواند اولاً دوره‌ی بیماری را کوتاه کند و ثانیاً جسم لیشمان را در ضایعه کاهش دهد. یادآوری این نکته ضروری است که به هنگام تزریق باید سعی کرد که ماده تزریقی به زیر پوست ارتشاح پیدا نکند. گاهی پس از تزریق دارو و ورود آن به داخل ضایعه، رنگ آن تغییر می‌کند و سفید یا زرد می‌شود. این پدیده مربوط به وجود ماده‌ی تزریقی در داخل پوست است. بیمارانی که به روش فوق با گلوکانتیم مداوا می‌شوند معمولاً پس از 3 تا 4 تزریق علایم بهبودی در آنان ظاهر می‌گردد. گاه تمام محتوی یک آمپول را به صورت داخل عضلانی تزریق می‌کنند. این روش درمان بیشتر در بیمارانی که ضایعات متعدی داشته باشند انجام می‌گیرد. میزان مصرف دارو 10 تا 6 میلی‌گرم برحسب هر کیلوگرم وزن بدن، روزانه یا یک روز در میان، به مدت 10 تا 15 روز است. در این مورد دوره‌ی درمان را می‌توان بعد از یک استراحت 2 تا 4 هفته‌ای یک بار دیگر طبق برنامه‌ی فوق تکرارکرد.

 

[1] . chemotherapy

[2] . Emetine Hell

[3] . Metronidazole

[4] . methyl Glucamine antimony (Glucantime)

[5] . sodium stibogluconate (Pentostam)

[6] . Pyrocate Chol-2-4- disulfonate (Fuadin sodium antimony III bis)


در لیشمانیوز پوستی، شکل توبرکولوئید مخلوطی از گلوکانتیم و کورتیکواستروئید به صورت تزریق موضعی به کار برده می‌شود. معمولاً 5 تا 15 میلی‌گرم از محلول متیل پردنیزولون استات که یک استروئید سنتتیک قوی است همراه با گلوکانتیم در محل ضایعه، به مقداری که در مورد لشمانیوز عادی ذکر گردید، مصرف می‌شود. دفعات مصرف این داروها جمعاً 10 تا 15 تزریق است که 1 تا 2 بار در هفته انجام می‌گیرد. این روش درمان در بزرگسالان و نیز در افرادی که محل ضایعه‌ی آنان بیشتر در دست و پا قرار دارد، به راحتی انجام‌پذیر است، لیکن در اطفال و نیز در افرادی که ضایعات سالک روی بینی و یا در گوشه‌ی چشم و یا پلک‌ها دارند، مشکلات درمانی فوق‌العاده ایجاد می‌‌کند. به علاوه مصرف مکرر و بیش از حد متیل پردنیزولون استات ممکن است باعث ایجاد آتروفی موضعی شود. به طور کلی در به کار بردن گلوکانتیم باید دقت کرد که دارو تازه باشد و رنگ اولیه‌ی خود را که زرد کهربایی است، از دست نداده و بی‌رنگ نشده باشد.

تجویز داخل عضلانی گلوکانتیم ممکن است با اثرات جانبی از قبیل آلرژی زودرس و دیررس، سردرد، لرز، دردهای موضعی عضلانی و تغییراتی در الکتروکاردیو گرام همراه باشد. در افرادی که مبتلا به میوکاردیت، نفریت و هپاتیت هستند باید از مصرف این دارو خودداری کرد(3).

پنتوستام- این دارو به صورت گردی سفید حاوی حدود 36 درصد آنتی‌موان پنج ظرفیتی است که در آب کاملاً محلول است و در تاریکی ثابت است ولی بر اثر نور تجزیه می‌شود و اثر خود را از دست می‌دهد. ایندارو به صورت گرد، در داخل آمپول موجود است و هر آمپول محتوی 190 میلی‌گرم می‌باشد. میزان مصرف آن روزانه در حدود 600 میلی‌گرم (ده میلی‌گرم برای هر کیلوگرم وزن بدن)، به مدت 10 روز و به صورت تزریق داخل عضلانی است. گرچه این دارو غالباً به صورت تزریق عضلانی و یا وریدی تجویز می‌شود، لیکن در صورتی که ضایعه‌ی پوستی کوچک باشد، از تزریق موضعی آن نیز می‌توان استفاده کرد(4). آزمایش‌های تجربی بر روی موش نشان داده که مقدار 200 میلی‌گرم برای هر کیلو وزن بدن از این دارو می‌تواند در عرض 6 هفته ضایعه‌ی لیشمانیوز حیوان را بهبود بخشد. مکانیزم اثر پنتوستام بر روی ل. تروپیکا دقیقاً معلوم نشده است و در نوع احشایی چنین به نظر می‌رسد که این دارو مستقیماً بر روی ماکروفاژها، که حامل انگل هستند اثر سمی دارد. اخیراً که دانه‌های لیپوزوم[1]را جهت انتقال دارو به قسمت‌های مختلف بدن به کار برده‌اند، الحاق لیپوزوم به داروهای آنتی‌موانی در درمان لیشمانیوز مورد استفاده قرار گرفته است. در مطالعات تجربی نشان داده شده که اثر لیبوزومی که حاوی آنتی‌موان است به صورت تزری داخل وریدی بیش از تجویز آنتی‌موان به تنهایی است؛ در حالی‌که تزریق موضعی این دارو با دانه‌های لیپوزوم و یا بدون آن تفاوتی در درمان نداشته است(5).

فوادین- این دارو یکی از ترکیبات سه ظرفیتی آنتی‌موان است که به صورت آمپول‌های 5 میلی‌لیتری محتوی 5/8 میلی‌گرم ماده‌ی مؤثر در 1/1 میلی‌لیتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ترکیب دردرمان تریپانوزومیاسیس به کار می‌رود. گزارش شده است که مصرف منظم این دارو به مقدار 8 تا 10 تزریق در درمان لیشمانیوز در بیش از 40 رصد موارد نتیجه‌ی رضایت‌بخش در بر نداشته است. به علت سمیت زیاد، مصرف این دارو باید با احتیاط صورت گیرد(6).

ب-داروهای ضد مالاریا-از داروهای ضد مالاریا، کلروکوئین[2] و کیناکرین[3]) یا آتبرین) و نیز کامولار[4] در درمان سالک تجویز شده‌اند.

 کلروکوئین- به مقدار 600 میلی‌گرم دوبار در روز به مدت 2 روز و سپس به مدت 2 تا 3 هفته به مقدار روزانه 300 میلی‌گرم مصرف می‌شود. قبل از استفاده از این دارو امتحان چشم بیمار، از نظر سلامت شبکیه لازم است. نتیجه‌ی مطالعاتی که بر روی بیماران مبتلا به لیشمانیوز پوستی در شیراز صورت گرفته، نشان می‌دهد که مصرف این دارو در مقایسه با گلوکانتیم چندان رضایت‌بخش نیست.

کیناکرین- با مصرف محلول 10 درصد کیناکرین (آتبرین) در یک گروه 206 نفری، 91 درصد بهبودی نشان داده شده است(2).

کامولار-مطالعات انجام شده حاکی از این است که این دارو در درمان لیشمانیوز پوستی مؤثر و در یک مطالعه، در 30 بیمار مورد آزمایش میزان بهبودی تا حدودی 77 درصد بوده است(6). مقدار مصرف داروبسته به سن بیمار، بین 1 تا 5/2 میلی‌لیتر به صورت تزریق واحد می‌باشد.

 

[1] -Liposome

[2] . chloroquine

[3] . Quinacrine (Atebrine)

[4] . camolar (cycloguanil pomate)

 
امتیاز دهی
 
 

داروهای جدیدداروهای جدید ....

Cerezyme
Cerezyme
Dotarem
Dotarem
Lysodren
Lysodren


 
Guest (AQRGuest)