.

گفت‌‌و‌گو با مجید فدائیان، مدیر هنری پروژه بازنشر قرآن بایسنغری به بهانه دریافت نشان شیرازه؛

تولد دوباره اثری افتخارآفرین

چه بسیارند شاهکارهای هنری در این مرز و بوم؛ آثاری که دست به دست شده و به عصر ما رسیده است. آثاری بی‌بدیل که برای حفظ آن‌ها باید کوشید.

1395/10/16 پنجشنبه

در این بین، مجموعه آستان قدس رضوی در راستای حفظ میراث فرهنگی موجود در این مجموعه و حفظ ریشه‌های هنر اسلامی در این آب و خاک، از نسخه بازنشر شده اثری کم‌نظیر به نام «قرآن موسوم به قرآن بایسنغری» رونمایی کرد؛ اثری که از آن به عنوان بزرگترین قرآن خطی جهان نام برده می‌شود.
این اثر فاخر به همت مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی و مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک در قطع بزرگ 70×50 سانتی‌متر منتشر شده است و مجید فدائیان، نقاش و نگارگر برجسته کشورمان، مدیریت هنری پروژه بازنشر آن را بر عهده داشت. پروژه‌ای که توسط گروهی از هنرمندان ایران اسلامی انجام شد تا این قرآن منحصربه‌فرد که بنا بر یکی از روایت‌های تاریخی به دست‌خط بایسنغر میرزا، شاهزاده هنرمند تیموری، فرزند شاهرخ و گوهرشاد آغا، در قرن نهم هجری کتابت شده است، برای آیندگان ماندگار شود.
این اثر با حضور جمعی از مدیران فرهنگی آستان قدس رضوی و اهل هنر، در 24 آبان 1395، در کتابخانه و موزه ملی ملک رونمایی شد و چندی پیش، از آن به عنوان اثری برگزیده در «دومین سالانه هنر کتاب طراحی ایران (نشان شیرازه)» در خانه هنرمندان تهران، تقدیر شد. در این مراسم، نشان شیرازه 1395و دیپلم افتخار به استاد مجید فدائیان، به عنوان مدیر هنری و عکاس این پروژه اهدا شد. به این مناسبت، پای سخن این استاد فرهیخته و هنرمند نشستیم تا با چگونگی بازنشر قرآن بایسنغری بیش از پیش آشنا شویم.
 
در ابتدا از خودتان و همکاری‌های هنری‌تان با مجموعه آستان قدس رضوی بگویید.
متولد 1341 در تهران هستم و حدود 28 سال است که در حوزه هنرهای سنتی به‌ویژه نقاشی و نگارگری فعالیت مستمر دارم. با مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی در زمینه‌های مختلف همچون داوری دوسالانه تذهیب‌های قرآنی، مدیریت هنری مجموعه کتاب‌های شاهکارهای هنری در آستان قدس رضوی و منتخب نفیس سُور قرآن کریم به خط ابراهیم سلطان، سخنرانی هنری و نشست‌های پژوهشی، برگزاری کارگاه های عملی و... همکاری داشته و دارم. البته با مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک نیز در برنامه‌هایی مانند: برگزاری کارگاه‌های آموزشی در حوزه هنرهای سنتی ایرانی اسلامی و نمایشگاه قرآن بایسنغری در این مؤسسه همکاری داشتم.
 
پروژه بزرگ بازنشر قرآن بایسنغری، چگونه در مجموعه آستان قدس رضوی انجام شد؟
از آنجایی که در گذشته چند پروژه مشابه مانند بازنشر منتخب نفیس سُور قرآن کریم به خط ابراهیم سلطان، را توسط گروه هنری خود انجام داده بودم، پیشنهاد کردم تا قرآن بایسنغری نیز در دستور کار قرار گیرد. حدود سه سال، بررسی چگونگی انجام این پروژه و مراحل مقدماتی آن در قالب جلسات متعدد با مسئولان آستان قدس رضوی و همچنین اجرای آن به طول انجامید. البته لازم به ذکر است، همزمان کارهای دیگری نیز در دست انجام داشتیم. انجام این پروژه از مرحله عکاسی از برگه‌های قرآن در مجموعه این آستان مقدس شروع شد تا در نهایت توسط چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، منتشر گردید. بخش اجرایی آن یکسال به طول انجامید و قرآن در سال 1394، به چاپ رسید.
 
در طول انجام کار با چه مشکلاتی مواجه شدید؟
انجام چنین پروژه‌های بزرگی، با مشکلاتی نیز همراه است به ویژه که باید وسایل مخصوص عکاسی را وارد حرم مطهر رضوی می‌کردیم و با بخش‌های دیگر مجموعه همچون چاپخانه نیز هماهنگی‌های لازم صورت می‌گرفت. خوشبختانه مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی و مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک با علاقه‌مندی بسیار در طول انجام پروژه ما را همراهی کردند و مشکلات از سر راه برداشته شد. در مجموع، انجام چنین پروژه‌هایی بدون حمایت و همراهی مسئولان امکان‌پذیر نیست.
 
به نظر شما، چه عاملی موجب شد تا اعضای گروه‌تان بتوانند مشکلات انجام چنین پروژه‌ای را پشت سر بگذارند؟
از آنجایی که ما با توجه به علاقه شخصی خود و تخصص‌هایی که داشتیم روی این اثر ارزشمند کار می‌کردیم، در نهایت توانستیم مشکلات تکنیکی یا نیاز به امکانات خاص را حل کنیم.
 
احساس درونی شما از انجام چنین پروژه‌هایی در کشور چیست؟
داشتن چنین گنجینه‌های با ارزشی در کشور، مایه افتخار همه ماست. به‌خصوص که در پرتوی چنین کارهایی، آثار نایابی همچون قرآن بایسنغری که صفحات آن در برخی از موزه‌ها و کتابخانه‌های ایران و جهان وجود دارد، ماندگار می‌شود.
 
بازنشر قرآن بایسنغری و آثار نفیس مشابه، چه تأثیری در حفظ فرهنگ ایرانی اسلامی دارد؟
همان طور که می‌دانید چنین آثاری غیرقابل دسترس هستند و در موزه‌ها و گنجینه‌های کتابخانه‌ها نگه‌داری می‌شوند. با انجام این پروژه، اکنون محققان امکان دیدن اثر خطی منتشر شده را دارند و در شرایط آسان‌تر می‌توانند بر روی آن‌ها تحقیق و بررسی کنند. از طرف دیگر، هر کدام از این آثار، ظرفیت بالای آموزشی دارند. به طور مثال، هنرجویان خوش‌نویسی می‌توانند از روی خط این اثر مشق کنند. علاوه بر نگاه آموزشی، چنین آثاری از لحاظ فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نیز قابل بررسی هستند که با انجام این کار، محققان دسترسی بهتری به اثر دارند.
 
روایت‌های مختلفی درباره کتابت این اثر وجود دارد، به نظر شما آیا نسبت دادن این قرآن به بایسنغر میرزا، بر روی درجه بالای نفاست آن تأثیری داشته است؟
این نام، بیشتر موجب جلب توجه اثر شده است، اما تأثیری در میزان نفاست آن در سطح جهان ندارد. بی‌شک اگر نام بایسنغر میرزا هم نبود، این قرآن معروفیت خودش را پیدا می‌کرد چرا که در نوع خود بی‌نظیر است. اگر از ابعاد بزرگ آن بگذریم، از نظر خوشنویسی، کاغذ و موارد دیگر نیز دارای ارزش بی‌شماری است که مورد توجه چشمگیر اهل فن و هنر در دنیا قرار گرفته است.
 
بازخورد بازنشر قرآن بایسنغری در سطح بین‌المللی چطور بوده است؟
در سطح بین‌المللی به‌ویژه کشورهای اسلامی بسیار مورد توجه قرار گرفته است و دارای ارزش خاصی درسرتاسر جهان است. در سطح داخلی نیز بیشتر باید آن را معرفی کرد و هم‌وطنان کشورمان باید بدانند که چه گنجینه‌های نفیسی در ایران اسلامی نگهداری می‌شود.
 
از نقطه نظر شما، برپایی نمایشگاه‌هایی مانند نمایشگاه قرآن بایسنغری در کشور چه تأثیری در معرفی این آثار نفیس دارد؟
برپایی چنین نمایشگاه‌هایی خوبست، اما کافی نیست. ما باید طوری فرهنگ‌سازی کنیم که موزه‌ها محل رفت و آمد مردم باشد. از طرف دیگر، موزه‌ها باید زنده و فعال باشند و فقط به نمایش یکسری اشیاء بی‌جان بسنده نکنند. به عبارتی، برای اقشار مختلف مردم و گروه‌های سنی مختلف، آثار موزه‌ای باید به زبان ساده و شیوه متنوعی معرفی شود که این امر نیاز به برنامه‌ریزی و پیگیری جدی دارد تا فرهنگ موزه‌ای در کشور فراگیر شود.
 
تقدیر از دست‌اندرکاران تولید چنین آثار ارزشمندی در کشور به طور نمونه اهدای نشان شیرازه، چه تأثیری در ادامه انجام این پروژه‌ها توسط هنرمندان دارد؟
گروه ما خالصانه کار می‌کنند و با هدف دریافت جایزه، پروژه‌ای را انجام نمی‌دهند. در واقع، نفس کار برایمان مهم است، اما طبیعی است وقتی ثمره کارمان مورد توجه عده‌ای اهل فن، قرار گیرد خشنود و دلگرم می‌شویم یا زمانی که اثر در سطوح بالای مدیریتی دیده شود و مورد توجه و تشویق مسئولان قرار گیرد، انرژی بیشتری برای انجام چنین پروژه‌هایی با تمام مسائل مرتبط، می‌گیریم.

تهیه و تنظیم: آرزو مستأجر حقیقی

بیشتر بخوانید:
- بزرگترین قرآن خطی جهان، یادگار شاهزاده تیموری
 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
مطالب مرتبط
مراسم رونمایی بزرگ‌ترین مصحف خطی جهان در کتابخانه و موزه ملی ملک برگزار شد
پایان پروژه‌ بازسازی قرآن بزرگ بایسنغری
پربازدیدترین ها آخرین مطالب
.گزارش روز
.گفت و گوی روز
.
.

.All rights reserved by Astan Quds Razavi

تمام حقوق این وبگاه متعلق به آستان قدس رضوی است.