.

گفت و گوی اختصاصی آستان نیوز با دبیر دومین کارگاه کشوری تولید پوستر «نقش بهشت»:

غنی‌ترین منابع شاهکارهای هنر اسلامی در اماکن مقدس جا دارند

سید مهدی حسینی، با سابقه‌ بیش از 20 سال در حوزه گرافیک، زاده قم است. در سال‌های89 تا 91 مدیر هنری بعثه مقام معظم رهبری بوده، عضو شورای سیاست‌گذاری انجمن هنرهای تجسمی انقلاب و دفاع مقدس و مدیرعامل کانون هنر شیعی است.

1396/4/26 دوشنبه

همچنین عضو هیئت داوری و انتخاب جشنواره‌هایی چون دوازدهمین دوسالانه گرافیک استان قم، پنجمین سوگواره پوستر و عکس هیئت جامعه ایمانی مشعر و... بوده است.  او طراح دکور و مدیر گروه مجسمه‌سازان سریال تلویزیونی یوسف پیامبر است و سابقه مدیریت هنری و طراحی گرافیک محیطی را در چند نمایشگاه بین‌المللی دارد. وی در جشنواره‌های کشوری پوستر رضوی، جشنواره بین‌المللی تجسمی فجر و... رتبه نخست را کسب کرده و در نمایشگاه‌های مختلف مانند پوستر پیامبر در موزه هنرهای معاصر تهران، نشانه نوشته محمد رسول‌الله در نگارخانه استاد ممیز خانه هنرمندان تهران و... نیز شرکت داشته است.
حسینی کارگاه‌های متعددی را در سطح کشور در زمینه پوستر برگزار کرده و اکنون نیز دبیر کارگاه پوستر «نقش بهشت» است که به مدت سه روز و به همت موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی در جوار حریم مطهر رضوی برگزار گردید.
در حاشیه برگزاری کارگاه پوستر «نقش بهشت» پای صحبت‌های این هنرمند نشستیم.

ایده برپایی کارگاه نقش بهشت چگونه شکل گرفت؟
نقوش و آثاری که در حرم‌ها و اماکن مذهبی هستند، تا کنون مورد بی‌مهری زیادی قرار گرفته و به آن‌ها به عنوان تزیین نگاه می‌شد و همه خیلی ساده از کنارشان گذر می‌کردند. در حالی که غنی‌ترین منابع شاهکارهای هنر اسلامی در این اماکن مقدس جا دارند. یعنی این بناها حاصل هنر جمعی از بهترین طراحان، معماران، کاشی‌کاران، خوش‌نویسان و... است که با نیت‌هایی پاک آثار شاخصی از خود به یادگار گذاشتند. هر کدام از این نقوش با توجه به فرم، خط و رنگ‌هایی که استفاده شده خود به تنهایی یک درس هستند و می‌توانند الگویی برای طراحان و در یک نگاه امروزی، منشاء خلق آثار جدید باشند. همچنین فضای معنوی و روحانی که در این اماکن جاری و ساری است به هنرمندان شرکت‌کننده در کارگاه کمک می‌کند. اولین کارگاه «نقش بهشت» سال گذشته در ایام دهه کرامت در حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) در شهر مقدس قم برپا شد. امسال نیز توفیق داشتیم تا در آستانه دهه مبارک کرامت در خدمت آستان علی‌بن موسی‌الرضا(ع) و هنرمندان منتخب سراسر کشور باشیم.

ملاک انتخاب طراحان و گرافیست‌ها برای حضور درکارگاه نقش بهشت چه بود؟
ملاک اصلی داوران و بخش اول آشنایی تخصصی هنرمندان در فضای پوستر بر اساس خلاقیت، ایده‌پردازی، استفاده از نرم‌افزارها و ابزارها در اجرا و ارائه اثر بود. البته امتیازی که کارگاه برای شرکت‌کنندگان در نظر گرفته ارتباط هنرمندان با مراکز فرهنگی-هنری کشور مانند نهضت مردمی پوستر انقلاب در مشهد و مجموعه طراحان آیه اصفهان و... بود که در بخش دوم دلیل انتخابشان را تعیین می‌کرد. با توجه به فراخوانی که اعلام شد 620 نفر در سایت کانون هنر شیعی ثبت‌نام کردند و پس از سه مرحله داوری، 80 نفر از استان‌های تهران، قم، اصفهان، خراسان رضوی، فارس، البرز، قزوین، سیستان و بلوچستان، مازندران و آذربایجان شرقی انتخاب و به این کارگاه دعوت شدند.

تفاوت کارگاه «نقش بهشت» با کارگاه‌های دیگری که در سطح کشور با موضوعات مختلف برگزار می‌شود در چیست؟
با توجه به اعتقاداتی که در مورد فضاهای معنوی وجود دارد، حس روحانی که در این‌گونه فضاها حاکم است نه تنها بر جسم، که بر روح افراد نیز اثر گذاشته و این زیبایی و معنویت در روح متجلی می‌شود. در کارگاه‌های دیگر، هدف اصلی بر اساس فضاهای تخصصی و موضوعی پیش می‌رود. اما هنرمندان گرافیست کارگاه «نقش بهشت» در طی سه روز، به این فضا و مرقد شریف حضرت رضا(ع) التجا آورده و پناهنده شدند تا در چنین محیط معنوی بتوانند به ساحت مقدس امام رئوف(ع) عرض ادب کنند و اثری را از دل نقوشی که در این مکان مقدس وجود دارد بیرون کشیده و آن را به شیوه‌ای نو بازسازی کرده و ارائه دهند.

مواجهه با انبوه هنرهای اسلامی چه تاثیراتی از نظر حسی و تکنیکی بر طراحان می‌گذارد؟
هنرهایی که در حرم موجود است بیشتر در معماری و بر اساس محدودیت‌های فضایی و فرمی شکل گرفته و هنرمندان ادوار گذشته توانسته‌اند حتی یک فضای کوچک را با هنرشان تبدیل به اثر هنری بزرگی کنند. این مسئله می‌تواند سرمشق و الگوی خوبی برای طراحان گرافیک باشد.

به عنوان دبیر کارگاه پوستر «نقش بهشت»، تعریفی از پوستر ارائه داده و بگویید پوسترهای این کارگاه در کدام دسته از انواع پوستر قرار می‌گیرند؟
بار اصلی که بر دوش پوستر گذاشته شده اطلاع‌رسانی و بیان محتوا است و هدف اصلی آن انتقال ساده‌ترین راه برای ارائه پیام به مخاطب در این قالب است. در کارگاه «نقش بهشت» بیشتر با پوسترهای مذهبی و اجتماعی مواجه‌ایم. در این نوع از پوستر نمی‌توان هر اتفاقی را رقم زد و از هر رنگ، بافت و خطی استفاده کرد. همین مسئله، موجب سخت‌تر شدن کار می‌شود. اگر چه مهم‌ترین هدف کارگاه «نقش بهشت» ارتباط پوستر با مخاطب و زائرین بارگاه منور علی‌بن موسی‌الرضا(ع) است.

در این کارگاه با جمعی از اساتید برجسته و هنرمندان عرصه‌های گرافیک، نگارگری، خوش‌نویسی، عکاسی و... روبرو شدیم. اجماع این هنرمندان چه تاثیری در خروجی کار دارد؟
سرپرست اصلی کارگاه و استاد ناظر، مسعود نجابتی گرافیست برتر و برجسته کشور بودند. همچنین حامد مغروری، رضا باباجانی، حمیدرضا کشاورزی و روح‌الله ابولفضلی اساتیدی هستند که در حوزه گرافیک و خوش‌نویسی هنرمندان را در کارگاه «نقش بهشت» همراهی کردند. اما اینکه اساتید با تکنیک‌های مختلف در کنار هم قرار گرفته و بتوانند طراح را در بخش تخصصی یاری داده تا هنرمند بهترین اثر را در طی این سه روز کار فشرده خلق کند یکی از مهم‌ترین گزینه‌های کارگاه «نقش بهشت» است. نباید در این زمان کوتاه انتظار خلق شاهکارهای هنری داشت. اگر چه این اتفاق با توجه به بررسی آثار قبلی این هنرمندان دور از ذهن نیست و با انگیزه و توانی که از آن‌ها مشاهده کردیم مطمئنیم اتفاقات خوبی رقم خورده و شاهد آثار بدیعی خواهیم بود.

چه شد که از بین ایده‌ها و موضوعات مختلف، کارگاه « نقش بهشت» بر روی هنر و آرایه‌های حرم مطهر ائمه اطهار (ع) مانند حضرت فاطمه معصومه(س) و حرم ثامن‌الحجج(ع) تاکید کرده است؟
حرم اهل بیت(ع) در ایران و اقصی نقاط جهان، گنجینه آثار هنری شیعیان هستند که می‌توانیم در بازآفرینی و نشر این هنرها فعالیت کنیم. اما با توجه به اینکه تنوع نقوش در این فضاها زیاد است و هر کدام از خطوط، رنگ‌ها و گل‌ها در چنین آثاری به تنهایی دیده نمی‌شود باید با انتخاب بخش‌های مختلفی از آن‌ها بر نمایش و ترویج این آثار هنری تمرکز کنیم. اگر چه تاکید ما تنها حرم امامان معصوم(ع) و امام‌زادگان نبوده و برای مساجدی که به طور مثال در شهرهای اصفهان و شیراز قرار داشته و گنج گران‌بهای هنر کشور هستند نیز برنامه‌ریزی کرده‌ایم تا از هنرهای به کار رفته در این اماکن مذهبی استفاده کنیم. در همین راستا با حرم حضرت شاهچراغ، حرم حضرت شاه عبدالعظیم حسنی، عتبه مقدسه حضرت امام حسین(ع) حضرت ابوالفضل(ع) و امیر‌المونین علی(ع) رایزنی‌های لازم انجام شده تا در نهایت بتوانیم غنی‌ترین مجموعه را  از هنر ایرانی- اسلامی داشته باشیم.

به عقیده شما دروس موجود در رشته هنر، مخصوصا هنرهای سنتی تا چه حد توانسته به هنرآموزان در جهت شناسایی و درک آثار گذشتگان کمک کند؟
بر اساس ظرفیت‌هایی که در هنرهای سنتی ایرانی موجود است می‌توان گفت در فضاهای آموزشی برای معرفی هر چه بیشتر این هنرها تلاش چندانی صورت نگرفته است. به همین خاطر ما احساس تکلیف کردیم تا هنرمندان را با این فضاها بیشتر درگیر کنیم. متاسفانه کم توجهی به این مسئله باعث شده تا نقوش سنتی کم‌کم منسوخ شده و اصالتمان را از دست بدهیم. اما می‌توان با برنامه‌ریزی دقیق مراکز آموزشی و حمایت مسئولان از این جریان هنری به محقق شدن این امر و فراگیری و شناسایی هنر اصیل ایرانی و اسلامی کمک شایانی کرد.

برپایی چنین کارگاه‌هایی را درجامعه کنونی با توجه به هجمه تاثیرات هنر غرب بر هنرمندان در قوالب مختلف تا چه حد لازم می‌دانید؟
یکی از مشکلاتی که در فضاهای اجتماعی و شبکه‌های مجازی وجود دارد این است که انسان را با نمایش زرق و برق از اصل حرکت منحرف می‌کند. طبیعتا پررنگ کردن این‌گونه فضاها و برگزاری چنین کارگاه‌هایی می‌تواند در جذب هنرمندان به سمت هنر سنتی تاثیر به سزایی بگذارد.

به عنوان گرافیستی که سال‌ها در این عرصه فعالیت داشتید، سهم هنر اسلامی- ایرانی و تاثیر نقوش قدما  را در گرافیک امروز تا چه حد می‌دانید؟
خوشبختانه گرافیک مذهبی توانسته در دنیا برای خود جایگاهی در خور پیدا کند و اصالت خود را در این عرصه حفظ کند. هرچند شاید مردم کشورهای دیگر از خطوط اسلامی مثل نسخ و ثلث چیزی متوجه نشوند اما زیبایی، ریتم و موزونی حرکت‌های آن برایشان جذاب است. به همین خاطر است که سبک‌های ایرانی- اسلامی در دنیا طرفداران بسیاری دارد و حتی در بزرگترین حراج‌های دنیا این آثار با قیمت‌های بسیار بالایی خریداری شده و در گالری‌های خصوصی و موزه‌های جهان قرار می‌گیرند. این مسئله نشان می‌دهد هنر ما توانسته در دنیا خود را به خوبی نشان داده و عرض اندام کند.

کارگاه تولید پوستر «نقش بهشت» با عبارت نذر فرهنگی ادغام شده است. کمی دراین‌باره توضیح دهید.
هنرمندان علاقه دارند از هنرشان برای ادای دِین به فرهنگ کشور خود استفاده کنند. به همین دلیل بدون دریافت حق‌الزحمه و تسهیلات خاصی می‌توانند هنر خود را در این عرصه به کار گیرند. این  یک حرکت جهادی است و هنرمندان با دل و جان می‌آیند تا در فضایی صمیمی اثری بیافرینند. به طور مثال در سال‌های اخیر هنرمندان گرافیست در زمانی که به ساحت مقدس امام هادی(ع) هجمه‌ای اتفاق افتاده بود با خلق و نشر پوسترهایی در این زمینه نذر کرده و به حاجت خود رسیدند. پس می‌بینیم نذر تنها اطعام یا پرداخت مبلغی پول نیست. در فضای فرهنگی هم می‌توان نذر داشت و حاجت گرفت. در این کارگاه نیز هنرمندان با همین نیت شرکت کردند تا اثری از خود به عنوان نذر فرهنگی به محضر مبارک حضرت رضا(ع) تقدیم کنند.

تهیه و تنظیم: راحله ندافی مقدم
 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
مطالب مرتبط
پربازدیدترین ها آخرین مطالب
.گزارش روز