.

آستان قدس رضوی در دوره قاجاریه

در دوره‌ی قاجاریه از سلطنت آغا محمدخان تا اواخر سلطنت فتحلی شاه به علت گرفتاری دولت، اصلاحات تازه‌ای در سازمان آستان قدس به عمل نیامد و همان روال قبلی را پی می‌گرفت.

1392/12/5 دوشنبه

تا اواسط این دوره همه ساله در انتهای هر سال صورت جامعی از کلیه خرج و جمع یک‌ساله (که توسط اشخاصی مانند تحویل‌دار یا تحویل‌داران دریافت و پرداخت می‌گردید) به وسیله‌ی مستوفیان و اعضای مربوطه با ذکر نام، جزئیات نقد و جنس تنظیم و با امضاء و مهر متولی وقت تصفیه می‌شد.
گفتنی است از اواسط سلطنت ناصرالدین شاه دستگاه اداری آستان قدس رضوی رو به خرابی گذارده است.

اقدامات آستان قدس رضوی در دوره قاجار
آستان قدس در دوره قاجار اقدامات نسبی چون احیاء و تصرف زمین‌هایی که در طی سال‌های حکومت افشاریان و اوایل قاجاریه در دست اشخاص باقی‌مانده بود، نظارت دقیق بر مداخل و انجام کارها، هم‌چنین کاشی‌کاری صحن نو، دایر کردن سقاخانه، تربیت خدام درگاهی و امور خادمان و فراشان، دربانان و کفش‌بانان، ساخت دبستان سادات علوی در صحن قدس برای آموزش اطفال یتیم، وقف املاک و مستغلات تبریز بر مصارف مفید که در تصرف آستان قدس بود، فرش نمودن صحن جدید و عتیق، تعمیر بازار عباسقلی خان، جاری ساختن آب سناباد از مطبخ آستان قدس، فرش کردن خیابان علیا و سفلای مشهد با سنگ و خشت و تعمیر وسط خیابان با آجر، ساخت بازار در طرف شمال خیابان علیا که درآمد آن به تهیه‌ی شمع و چراغ برای صحن جدید برسد، ساخت کارون‌سرا برای جواهرفروشان و فیروزه‌تراشان، اختصاص دادن بازار آغچه به سنگ‌تراشان و بازار عباسقلی خان به سراجان، مرمت مسجد گوهرشاد، ساخت دارالتولیه در بالای حوض انبار صحن عتیق، وقف رقبات معروف به تیمچه حکاکان و بازار کفش‌دوزان و بازار وزیر نظام، برای روشنایی صحن‌ها و کمک به زوار در سال 1271ق، ساخت کاروان‌سرایی در سمت غربی صحن قدس، مرمت صحن جدید و تعمیر راه‌رو و سقاخانه، نقره اندود کردن مناره‌های مسجد جامع، تصرف باغ سالار و آصف‌الدوله به عنوان غرامت ضررهای شورش سالار، تزئین و کاشی‌کاری مسجد بالاسر و رواق پشت سر مبارک، تعمیر قنوات مخروبه، مرمت گنبد ربیع بن خثیم و تعمیر مدرسه فاضل خان، طلاکاری در روضه و طلا نمودن ایوان شرقی صحن جدید متصل به دارالسعاده، وقف مزرعه حسین‌آباد گناباد برای مصارف خاص، شست‌وشوی فرش‌های حرم در مزرعه‌ی طرق، بنای حمام زنانه در جنب حمام مردانه حضرت، طلاکاری در روضه و طلا نمودن ایوان شرقی صحن جدید متصل به دارالسعاده، وقف قنات حسین‌آباد بر عزاداری امام رضا(ع) و پنج تن آل عبا و عیدی به فقرا در روز غدیر خم در سال 1274ق، اختصاص درآمد موقوفه برای علما و فضلا، تعیین مواجبی برای صاحبان حرف به منظور جذب آن‌ها، فرستادن دربانان برای استقبال زوار، توجه به مهمان‌سرا و توسعه‌ی آن و پخت غذا بر طبق وصیت واقفان، تغییر محل دارالشفاء و بردن آن به خیابان علیا و ساخت کاروان‌سرای ناصریه به جای آن، طاق زدن دکاکین بالا خیابان و پایین خیابان، ساخت پیش‌طره‌های دکاکین خیابان‌ها و دکاکین مختصه آستانه و کاروان‌سرای ناصری، برقرار کردن وظیفه برای سادات در آستانه، بنای عمارات عالیه و حوض‌خانه‌ای در باغ سالار برای سکونت متولیان، وقف مزرعه سیّدآباد میان ولایت برای زوار، وقف قریه کشف بر فقرا و تنظیف صحن‌ها، چاپ کتابی به نام آثارالرضویه که به کتابچه صدیق‌الدوله معروف است، دایر کردن بیمارستان مجهز، دایر کردن مهمان‌سرای حضرت، تزئین ابنیه دارالحفاظ، دارالسیاده و توحیدخانه، ثبت وقایع روزانه آستان قدس رضوی توسط روزنامه‌نویسان، آینه‌کاری دارالحفاظ، تزئین و کاشی‌کاری مسجد بالاسر و رواق پشت سر مبارک، آینه‌کاری و تزئین توحیدخانه، تزئین و آینه‌کاری دارالسیاده، بنای صحن آزادی(نو) نیز در سمت مشرق حرم به امر فتحعلی شاه ساخته شد و در زمان ناصرالدین شاه به اتمام رسید.
طلاکاری ایوان، ایوان و سردر شمالی صحن عتیق هم به تصریح کتیبه‌ای که بر آن قرار دارد، در دوره‌ی محمدشاه مرمت شده است. بنای دارالسعاده توسط آصف‏الدوله به سال 1251ه.ق ساخته شد و ترکیب رواق دارالضیافه در سال 1320ق انجام یافت. علاوه بر این، قائم مقام نوری اقدام به آینه‌کاری روضه منوره کرد. ناصرالدین شاه نیز دستور داد ازاره دیوار تا بالای ایوان ناصری و سقف مقرنس آن را با خشت‌های طلا بپوشانند و از همین رو‌ ‌به ایوان ناصری معروف شد.
هم‌چنین دوره‌ی مظفرالدین شاه نصب اولین ساعت شماطه‌ای و ایجاد کارخانه برق را در پرونده عملکرد خود دارد.

بیشتر بخوانید:
پیشینه آستان قدس رضوی

 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
مطالب مرتبط
پربازدیدترین ها آخرین مطالب
.گزارش روز
.گفت و گوی روز
.
فرهنگی
.

.All right reserved by Astan Quds Razavi

تمام حقوق این وبگاه متعلق به آستان قدس رضوی است.