.

گفت‌وگو با احمد ابوطالبیان؛ استاد خوش‌نویسی به بهانه برگزاری نمایشگاه «شیدایی قلم»

یک اتقاق خوب در عرصه خط و قلم

دوباره بوی خوش دهه مبارک فجر در جای جای ایران اسلامی پیچید. ایامی خجسته که بهانه‌ای شد تا نمایشگاه «شیدایی قلم»، نمایشگاه گروهی از استادان انجمن خوشنویسان ایران با موضوع سیاه مشق،‌ با حضور جمع کثیری از هنرمندان خوشنویس خراسان و ایران در نگارخانه رضوان مشهد برگزار شود.

1395/11/25 دوشنبه

نمایشگاهی کم‌نظیر که با همکاری مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی و انجمن خوشنویسان ایران همراه با برپایی نخستین نشست‌ تخصصی سیاه مشق در کشور دایر شده و در آن آثار منتخبی از استادان سیاه مشق کشور در معرض دید اهل هنر و فرهنگ ایرانی اسلامی قرار گرفته است.
در این میان، هم‌کلام شدیم با استاد احمد ابوطالبیان، یکی از خوش‌نویسان برجسته کشور که سه اثرش نیز در این نمایشگاه چشم‌نوازی می‌کند. هنرمندی که به عنوان کارشناس و مجموعه‌دار آثار هنری نیز از او نام برده می‌شود.

ابتدا خودتان را برای مخاطبان آستان‌نیوز معرفی کنید.
متولد 1345 و اهل قزوین هستم. 37 سال تجربه فعالیت در هنر خوش‌نویسی دارم و از ابتدا به شیوه میرزا غلامرضا اصفهانی کار می‌کردم. بیشتر آثارم را در قالب سیاه مشق، از ابعاد کوچک گرفته تا 3 یا 4 متر خلق کرده‌ام. در حوزه خوش‌نویسی نیز توانستم خطی به نام «خط خیال» ابداع کنم که البته هنوز آن را به‌طور کامل معرفی نکرده‌ام. این خط دارای حجم و بار گرافیکی بالایی است. بسیاری از آثارم در موزه‌های داخلی و خارجی و مجموعه‌های مجموعه‌داران برجسته نگهداری می‌شود. تابلوهایم در نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های متعدد بین‌المللی به نمایش درآمده و حائز رتبه شده است.
همچنین 35 سال است به عنوان یک مجموعه‌دار آثار هنری فعالیت می‌کنم و در این مدت توانسته‌ام مجموعه‌های بسیار نفیسی از آثار تاریخی و هنری مانند قرآن‌های خطی را گردآوری کنم. فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد رشته اقتصاد در روابط بین‌الملل هستم و حدود 20 سال در خارج از کشور در کشورهای رومانی و اتریش، تحصیل و تجارت می‌کردم. در حال حاضر 10 سال است که به ایران بازگشتم و همچنان به‌طور حرفه‌ای به کار خوش‌نویسی ادامه می‌دهم.

کدام آثارتان در نمایشگاه شیدایی قلم در مشهد به نمایش گذاشته شد؟
سه اثرم شامل یک تابلو سیاه مشق و دو تابلو که در اصطلاح سفید مشق می‌گویند، به شیوه میرزا غلامرضا اصفهانی و میرحسین خوش‌نویس باشی؛ از خوش‌نویسان برجسته دوره قاجار در این نمایشگاه تخصصی سیاه مشق به نمایش درآمده است.

این آثار نفیس، چگونه آفریده می‌شود و احساس درونی شما از خلق آن‌ها چیست؟
در آثارم بیشتر از اشعار بزرگان ادب فارسی استفاده می‌کنم. وقتی یک شعر پسندیده که دارای مضمون خوبی است، ضمیر وجودم را می‌شکافد و گل آن را شکوفا می‌کند، نقش آن را در ذهن خود می‌زنم. پس به عنوان یک خوش‌نویس، اول از همه یک شعر خوب است که انگیزه نوشتن یک اثر سیاه مشق را به من می‌دهد. پس از اتمام اثر، اگر هنرمند خلاق و ابداع‌کننده باشد، گویی از نیستی یک اثر زیبا را به هستی آورده است و موجب تولد یک زیبایی شده است.
این امر برای من همچون هر انسان منصفی، دنیایی شادی و شعف به همراه می‌آورد. البته باید چند روز از خلق اثر بگذرد تا بتوانم آن را به درستی ارزیابی کنم.

درباره قدمت تاریخی هنر سیاه مشق و ویژگی‌های بارز آن بیشتر توضیح دهید.
سیاه مشق، سبکی است که قدمت تاریخی آن به قبل از دوره صفویه برمی‌گردد، اما در این دوره تاریخی به اوج خود رسیده و سپس در دوره‌های بعدی تا به امروز دنبال شده است. درباره ویژگی‌های آن باید بگویم، هنری است که در آن تکرار وجود ندارد و خلاقیت و نوآوری موج می‌زند. در واقع اگر در قالب‌های دیگر خط نستعلیق مانند کتابت و چلیپا، در یک چهارچوب خاص کار می‌شود، در سیاه مشق‌نویسی، هنر خوش‌نویس ایرانی در نستعلیق به اوج می‌رسد.
یک اثر سیاه مشق تمام المان‌ها جهت معرفی یک اثر هنری را دارد و غیرقابل تکرار است.
به عبارتی نه کسی می‌تواند یک اثر سیاه مشق را تکرار کند و نه خود خالق اثر، می‌تواند قطعه سیاه مشق خود را تکرار کند. به عبارتی، اثری است که فقط یک‌بار اتفاق می‌افتد و یک نقش و هارمونی ایجاد می‌کند و این امر نشاندهنده پویایی این قالب هنری است. از سویی دیگر، عالی‌ترین فضاهای گرافیکی خط نستعلیق ایرانی را دارد، چنانکه یک مخاطب غیرفارسی‌زبان، بدون در نظر گرفتن وجوه ادبی اثر و متن آن، به‌دلیل گرافیکی بودن فضای اثر از دیدن آن لذت می‌برد.

ارزیابی شما از سطح نمایشگاه شیدایی قلم و نخستین نشست تخصصی سیاه مشق ایران به همت آستان قدس رضوی چیست؟
در ابتدا به مردم فهیم و هنرمند مشهد تبریک می‌گویم، زیرا در روزهای ابتدایی برگزاری نمایشگاه و سخنرانی که در نشست تخصصی آن داشتم، شاهد استقبال پرشور هنرمندان و هنردوستان این شهر بودم. باید بگویم این برنامه، یک نمایشگاه و نشست تخصصی نبود، بلکه برای اولین بار جشن هنر بود که اتفاق افتاد.
در حقیقت، برگزاری چنین نمایشگاهی در این ابعاد که آثار بیشتر استادان برجسته سیاه مشق کشور در آن به نمایش درآمده، در چهار دهه گذشته نادر و کم‌نظیر است و از آن به عنوان یک اتفاق بسیار خوب و مبارک می‌توان نام برد.

برپایی این نمایشگاه کم‌نظیر، چه تأثیری در پیشرفت کیفی این قالب هنری دارد؟
از یک طرف فرصتی مهیا شده است تا هنرجویان خوش‌نویس آثار متنوعی از استادان بنام سیاه مشق ایران را در یک مکان ببینند. از طرف دیگر استادان گوشه و کنار کشور نیز با نمونه آثار یکدیگر از نزدیک آشنا می‌شوند و این امر می‌تواند موجب خلاقیت آنان شود.

توجه به امر پژوهش در هنر خوش‌نویسی و برگزاری نشست‌های تخصصی چه نقشی در تعالی این هنر دارد؟
در تمامی زمینه‌های علمی، فرد باید پیش‌زمینه پژوهشی داشته باشد. به‌طور مثال برای ساختن یک بنا به معماری مراجعه می‌شود که تحصیلات آکادمیک آن را دارد و با اصول معماری آشناست. خوش‌نویس هم کارش ساختن یک فضا و هندسه زیبا است و باید همچون معمار یک اثر خوش‌نویسانه، دارای اطلاعات علمی باشد و با سیر تطور و تحول هنرش تا به امروز آشنا باشد تا به مقصد برسد و موجب ارتقای جمعی و فردی هنر شود.
به عبارتی در تمامی اقسام هنر، هنرمند باید سواد عمومی بالایی داشته باشد تا با مقایسه آثار دیگران بتواند به برداشت‌های جدیدی برسد. او به مثابه معمار کلمات، باید پیشینه و تاریخ هنرش را بشناسد. این امر او را از معضل تکرار دور می‌کند، چنانکه این نشست‌ها نیز موجب نقد و بررسی و آسیب‌شناسی هنر خوش‌نویسی می‌شود.

از نقطه نظر شما، خوش‌نویسی مشهد از چه جایگاهی در کشور برخوردار است؟
مشهد، یکی از قطب‌های هنر ایران از دیرباز تا امروز بوده و است. بسیاری از بزرگان خوش‌نویس ما در اواخر دوره تیموری و اوائل صفویه، همچون سلطان علی مشهدی، شاه محمود نیشابوری، سید احمد مشهدی و رضا مافی، ساکن این دیار بودند. خوش‌نویسی معاصر آن نیز در جایگاه بسیار خوب و درخشانی در کشور قرار دارد، به‌ طوری که در این نمایشگاه هم شاهد حضور آثار ارزشمند بسیاری از استادان سیاه‌ مشق‌نویس مشهد بودم.
در دیگر شاخه‌های خوش‌نویسی نیز استادان بنامی دارد که آثارشان در جشنواره‌های مختلف داخلی و خارجی درخشیده است.

از آنجایی که به عنوان یک هنرمند سال‌ها در خارج از کشور فعالیت داشتید، به نظرتان دغدغه‌های خوش‌نویسی امروز ایران چیست؟
یکی از آسیب‌های بزرگ خوش‌نویسی معاصر، دچار تکرار شدن است. حتی بسیاری به تکرار ایده‌های یکدیگر می‌پردازند و دنبال نوآوری نیستند. همچنین هنرمند معاصر از تاریخ خوش‌نویسی، اطلاعات چندانی ندارد. اما مهم‌تر از همه، نداشتن مدیریت و سیاستگذاری صحیح در زمینه اقتصاد هنر است. هر ساله آثار بسیار برجسته‌ای توسط استادان خوش‌نویس در کشور خلق می‌شود، اما متأسفانه به بازارهای هنری خیلی راه پیدا نمی‌کند.
هنری که حاصل تلاش هنرمند است، اگر وجه اقتصادی در بازارهای هنری نداشته باشد، دچار بحران می‌شود. از این رو باید به امر اقتصاد هنر بیشتر توجه شود تا هنرمند دچار سرخوردگی نشود. در این زمینه علاوه بر آسیب‌شناسی، راهکارهایی برای مسئولان امر نیز دارم.

به نظرتان خوش‌نویسان عصر حاضر برای حل این مشکلات چه قدم‌هایی می‌توانند بردارند؟
ما در عصر سرعت و تکنولوژی زندگی می‌کنیم. هنرمند اگر بخواهد با زمانه پیش برود، باید بتواند در کوتاه‌ترین زمان، کوتاه‌ترین کلام را با بیشترین بار معنایی به مخاطبان عصر خود منتقل کند. توجه به این مسئله می‌تواند انقلابی عظیم در ساختار هنر ایجاد کند.
همچنین علاوه بر هنر کشورش باید هنر جهان را هم بشناسد. هنرمند باید به اقتضای زمان با خواسته مخاطب خویش حرکت کند و با ایجاد آثاری به سبک جدید، حرف تازه‌ای بزند.

تهیه و تنظیم: آرزو مستأجر حقیقی
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
مطالب مرتبط
پربازدیدترین ها آخرین مطالب
.گزارش روز
.گفت و گوی روز
.
فرهنگی
.

.All right reserved by Astan Quds Razavi

تمام حقوق این وبگاه متعلق به آستان قدس رضوی است.