.

گفتگو با پیش‌کسوت هنر نگارگری اصفهان و دارنده نشان زرین رضوان؛

از چهلستون تا گلدسته‌های حریم رضوی

از لابلای حرف‌هایش می‌توان سری به کاخ با شکوه چهلستون زد و در تالارهای آیینه‌‌‌ای منقش به طرح‌های مینیاتوری و تذهیب آن قدم زد، از آنجا به مسجد شیخ لطف‌الله رفت و محو تماشای نقوش اسلیمی گنبد مدور و مقرنس‌های زیبا و کاشی‌های رنگارنگ آن شد.

1396/10/24 يكشنبه

بعد، سوار بر قایق خیال مسافر زاینده رود شد و در امتداد سی‌ و سه پل که رازهای بسیاری از قصه‌های دیروز و امروز اصفهان را در خود نهان دارد، پارو زد. شهری که مهد فرهنگ و هنر است و بزرگانی چون استاد «امیر هوشنگ جزی‌زاده» را در دامان خود پرورانده است که بخشی از هنر خود را بر در و دیوار حرم امام مهربانی‌ها به یادگار گذاشته‌اند و به پاس این هنرنمایی، شایسته دریافت نشان زرین رضوان شدند. بزرگانی تکرار نشدنی که دست‌های هنرمندشان شمیم عشق و ارادت به امام هشتم را می‌دهد و با رایحه حرمش از چهلستون اصفهان تا گلدسته‌های حریم رضوی را درنوردیده‌اند.

اصفهان، مهد هنرهای اسلامی ـ ایرانی است، از چگونگی ورود خود به عرصه هنر بگویید.
سال ۱۳۱۲ در یک خانواده هنردوست و هنرمند به دنیا آمدم. پدربزرگ مادری‌ام «آقا محمدعلی مذهب» از نقاشان دوره قاجاریه بوده است و هنر نقاشی را از ایشان به ارث برده‌ام. هفت سالگی در محضر دایی‌ام استاد «محمود تذهیبی» شاگردی کردم و نقاشی را حرفه‌ای یاد گرفتم. دوازده ساله بودم که پدرم من را به چهلستون برد تا در محضر استاد جواد رستم شیرازی، نقاشی بیاموزم. پس از آن به دبیرستان سعدی و هنرستان هنرهای زیبا رفتم و مینیاتور آموختم. طوری که در مدت 4 سال دوره ۶ ساله دبیرستان را تمام کردم. بعد از دیپلم در آموزش و پرورش استخدام شدم و در هنرستان هنرهای زیبای اصفهان، مشغول تدریس شدم. مدتی هم مدیر این دبیرستان و سرپرست کارگاه‌های هنری آن بودم.
 
بعد از این سه سال، مسیر هنری زندگی شما چگونه طی شد؟
در مجموع، سابقه 40 سال کار در وزارت فرهنگ و ارشاد دارم که 10 سال آن را به خاطر مسائل کاری مانند تحقیق و پژوهش و یا برپایی نمایشگاه در مسافرت بودم و به کشورهایی چون آمریکا، فیلیپین، فرانسه، الجزایر، چین و هند سفر کرده‌ام. در دانشگاه‌های مختلف یزد و اصفهان نیز تدریس داشته‌ام. سال 77 به صورت رسمی بازنشسته شدم ولی اعتقاد دارم برای یک هنرمند، بازنشستگی معنایی ندارد. بعد از آن هم به کار ادامه دادم. بعد از بازنشستگی، یزد رفتم و هنرستان میبد را افتتاح و آنجا تدریس كردم. سپس از دانشکده هنرها و معماری یزد به من درخواست همکاری داده شد که آنجا هم مشغول شدم. هم‌زمان با پیشنهاد یکی از مدیران آستان قدس رضوی برای انجام کارهای هنری و اجرای نگارگری به مشهد دعوت شدم.

حضور شما در آستان قدس رضوی به چه سالی برمی‌گردد؟
حدودا اواخر سال 89 بود که به حرم امام رضا(ع) آمدم و به مدت پنج سال، افتخار کار در حریم قدسی رضوی را داشتم. دفتر کارم اتاقی در صحن جامع رضوی بود. در این مدت، طرح‌های هنری زیادی را اجرا کردم که مهم‌ترین آن طراحی سیمرغ است که در صحن جمهوری آن را طراحی کردم. کاشی‌کاری لچکی‌های دور تا دور صحن رضوی را هم در همین مدت طراحی کردم. علاوه بر این، طرح لچکی‌های دور تا دور بنای تاریخی مقبره پیر پالاندوز هم کار من است. در این مدت با موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی هم در زمینه برگزاری کلاس‌های طراحی سنتی همکاری داشتم.
 
با توجه به اینک مدت 5 سال در مشهد بودید، کار هنرمندان مشهدی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
هنرمندان مشهدی کارهای ارزشمندی را در رشته‌های مختلف هنری خلق کرده‌اند. البته من با همه آن‌ها در ارتباط نبودم و آثارشان را از نزدیک ندیدم. ولی سال گذشته که برای داوری همایش دوسالانه تهذیب‌های قرآنی که به همت موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی برگزار شد، دعوت شدم کارهای بسیار ارزشمندی از تذهیب‌کاران مشهدی دیدم که واقعا قابل ستایش بود.
 
در این مدت از بناهای تاریخی مشهد هم بازدید کردید؟
بنای گنبد سبز که از نمونه کارهای دوران سلجوقی است را دیدم و از ظرافت‌های به کار رفته در آن واقعا لذت بردم. در قسمت‌هایی از حرم مطهر امام رضا(ع) نیز طرح‌های سلجوقی اجرا شده است که بسیار زیبا و چشم‌نواز هستند.
 
معماری حرم امام رضا(ع) را در یک جمله بگویید.  
زیبایی‌های معماری و هنری حرم مطهر، چشم‌گیر است و می‌توان آن را بهترین بنای تاریخی و مذهبی ایران دانست. با وجود آثار فاخر و ارزشمند ولی طرح‌های جدید، قابل مقایسه با طرح‌های قدیمی نیست.
 
از محضر چه اساتیدی بهره گرفتید؟
در محضر اساتید بزرگی مانند جواد رستم شیرازی، میرزا آقا امامی، حاج مصورالملک و محمد ناصر پورصفا شاگردی کردم و استاد رستم شیرازی نقش پررنگ‌تری در پرورش ذوق هنری من و موفقیتم در این زمینه داشت.
 
گویا شما با استاد فرشچیان نیز در یک دبیرستان درس خوانده‌اید. در این ‌باره توضیح می‌دهید؟
زمانی که وارد هنرستان هنرهای زیبای اصفهان شدم، استاد فرشچیان سال آخر تحصیلی خود را سپری می‌کرد. یک سال با او در هنرستان بودم و با هم دوست بودیم. استاد فرشچیان بعد از دیپلم به تهران رفت و حدود سه سال در هنرستان تهران مشغول به کار شد و بعد از آن هم برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت. طی مدتی که در تهران بود با او ارتباط داشتم. گاهی منزلش می‌رفتم و درباره طرح‌های هنری تبادل‌نظر می‌کردیم. آن سال‌ها مغازه‌ای در اصفهان بود که کتاب‌های جدید نگارگری و طراحی را می‌فروخت. هر بار که از این مغازه کتابی می‌خریدم یکی هم برای استاد فرشچیان بود تا وقتی تهران رفتم برایش ببرم. چرا که می‌دانستم به این کتاب‌ها دسترسی ندارد.
 
آثار شما را در کدام موزه‌های می‌توان دید؟  
تعدادی از آثار هنری من در موزه‌ هنرهای معاصر تهران، موزه بنیاد شهید و موزه هنرهای ملی وزارت ارشاد نگهداری می‌شود. علاوه بر این یکی از آثارم از سوی شاه به ملکه انگلیس اهدا شد و در کاخ باکینگهام نگهداری می‌شود، اثر دیگرم در کاخ هلند و همچنین یکی از تابلوهایم از سوی شاه ایران به پادشاه بلژیک اهدا شد و آثار دیگری از من در کاخ پادشاهی فنلاند، دفتر بی‌ینال اروپایی ـ آسیایی ترکیه وجود دارد.

فاخرترین اثر و شاهکار هنری شما کدام اثر است؟  
شاهکار هنری من تابلوی «معراج» است که حدود 30 سال روی آن کار کردم. طی مدتی که این تابلو را می‌کشیدم خیلی در مورد موضوع معراج پیامبر(ص) مطالعه کردم. هر چه مطالعه‌ام بیشتر می‌شد طرح جدیدتر و بهتری به ذهنم می‌آمد و طرح‌هایی که کشیده بودم را کنار می‌گذاشتم و دوباره شروع به طراحی می‌کردم. این اثر، ابعادش 90 در 130 است و قاب دور آن با خاتم کاری تزئین شده است. تمام ذوق هنری که در رشته‌های نگارگری، مینیاتور و تذهیب داشتم را در این تابلو به کار گرفتم و خدا را شکر توانستم تابلوی زیبایی خلق کنم. رنگ‌هایی که در این تابلو استفاده کردم ضد آب است و قسمت‌هایی از آن با طلای اشرفی تزئین شده است.
 
علاوه بر نگارگری در جه رشته‌های دیگر هنری کار کرده‌اید؟  
طراحی فرش، قلم زنی و گچ بری.

در آثارتان از سبک خاصی پیروی می‌کنید؟
سبک من مخصوص خودم است و از سبک خاصی پیروی نمی‌کنم و سوژه‌های مورد علاقه‌ام را به صورت تخیلی طراحی می‌کنم. در کارها بیشتر از موضوعات عرفانی، شعر و یا داستان‌های ادبی و به خصوص اشعار سعدی الهام می‌گیرم.

گویا شما دارای نشان درجه یک هنری در رشته نگارگری هستید، در این مورد توضیح می‌دهید؟
من درجه یک هنری را اوایل انقلاب دریافت کردم. البته به نظر من این درجه‌ها فقط یک عنوان هستند. مهم این است که هنرمند خودش خلاق و مبتکر باشد. یادم هست موضوع درجه دادن به هنرمندان از اول انقلاب توسط وزارت ارشاد آغاز شد، در آن زمان وزیر فرهنگ و ارشاد وقت از من خواست هنرمندان را ارزشیابی کنم و بر اساس کارشان به آن‌ها درجه بدهم. این درجات تا چهار مقطع تعیین شد. من هنرمندان نقاش را در چهار درجه ارزشیابی کردم و نشان درجه یک هنری معادل مدرک دکتری بود.
 
توصیه شما به هنرجویان، دانشجویان و علاقه‌مندان به هنر چیست؟

هنرمند باید تلاش‌گر و کوشا باشد. یک هنرمند اگر کارش خوب باشد می‌درخشد. یک هنرمند باید همیشه مطالعه داشته باشد تا از هنرهای روز عقب نماند. خود من شب‌ها کتاب می‌خوانم. اگر چند روز کار نکنم از هنر روز عقب می‌مانم، پس باید کار کنم. هنرمند باید در کارش مداومت داشته باشد. هنرمند واقعی کسی است که اقتباس و کپی نکند و خلاق باشد. متاسفانه در هنر نگارگری کپی و اقتباس زیاد است. هنرمند باید خودش حرفی برای گفتن داشته باشد.  

تهیه و تنظیم: بتول پرهیزگار
 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
مطالب مرتبط
دو اثر نگارگری با موضوع حرم امام رضا(ع) در مکتب هنر رضوان تولید می‌شود
آیین سنتی «صلات» بر فراز گلدسته های حرم رضوی اجرا شد
صـــدای گـرم اذان از میان گلدسته!
رفیع‌ترین گلدسته‌های ایران در صحن جامع حرم مطهر رضوی است
چهارمین دوسالانه تذهیب‌های قرآنی برگزار می‌شود
پربازدیدترین ها آخرین مطالب
.گزارش روز
.گفت و گوی روز
.
فرهنگی
.

.All right reserved by Astan Quds Razavi

تمام حقوق این وبگاه متعلق به آستان قدس رضوی است.